اوست ، آمده بود نزد جناب نظام السّلطنه براى قرارداد ساختن تجارتخانه و كارخانه و مخزن اجناس در كنار قلعهء سلاسل و به عربى تكلّم مىكرد و مترجمى داشت سيّد جواد نام ، شوشترى ، ساكن محمّره ، سيّد بىغيرت و بدخواه ملّت ! و مستر طيلر از بصره با كشتى آمده بود تا اهواز و از آن‌جا سوار اسب شده ، وارد شوشتر شد و دو نفر ديگر هم از تجّار انگليس از بغداد ، به معرّفى ميرزا محمود خان مشير الوزاره آمده‌اند به شوشتر ، براى وضع ديدن « 1 » كارن « 2 » و غيره كه قرار تجارت و حمل‌ونقل اجناس گذارند . صبح سه‌شنبه 18 [ جمادى الاخرى ] رفتيم بر سر سدّ مرحوم محمّد على ميرزا . در سفر سابق كه پل شوشتر خراب نبود ، آب هميشه روى سدّ را گرفته بود . در اين سفر تمام سدّ تا نيم ذرع ارتفاع از آب بيرون بود . نقشهء آن را برداشتيم . عرض سدّ ده ذرع ، طول سيصد ذرع و ارتفاع از كف زمين رود سه چهار ذرع [ بود ] . مرحوم شاهزاده كار بزرگى كرده و مخارج گزاف نموده و عصر آن روز طيلر ، تاجر انگليس ، به اتّفاق سيّد جواد مترجمش آمد به ديدن حقير . [ اهواز ] صبح چهارشنبه 19 [ جمادى الاخرى ] از شوشتر در خدمت جناب نظام السّلطنه سوار شده با جمعى : حاجى ايلخانى ، صمصام السّلطنه ، آقا رضا ، حاجى حسن فرّاشباشى و غيره رفتيم به سمت شليلى . در مهيله ( كشتى بادى كوچك شطّى است ) نشسته ، حركت نموديم به سمت اهواز . چهار عدد مهيله حاضر بود . جناب نظام السّلطنه و حقير در يك مهيله نشسته ، كمال محبّت و مهربانى و مهمان‌نوازى را فرمودند . در خدمتشان بوديم تا اهواز . پنجاه نفر سرباز و سى نفر موزيكانچى « 3 » هم در يك مهيله بودند . مدّت شش ساعت رفتيم در بنهء داود 38 پياده شده ، مانديم . صبح پنجشنبه 20 [ جمادى الاخرى ] حركت نموده تا مدّت چهارده ساعت رفتيم . شب را در بند قير مانديم . در عرض راه از دو طرف رود شاخه‌ها جدا نموده‌اند در قديم الايّام و آب‌ها به صحرا جارى ساخته بودند و زراعت‌ها مىكرده‌اند كه آثار همه ظاهر و باقى است ولى حالا خراب [ شده است ] و اكنون مىتوان هر نهر را به مبلغ پانصد تومان الى هزار تومان باز تعمير و تنقيه نمود و مثل سابق آب‌ها [ را ] جارى ساخت . [ هزينهء ] اين كار و خطر آن البتّه كمتر از ساختن سدّ اهواز است . صبح جمعه 21 [ جمادى الاخرى ] باز حركت كرده [ بعد از ] مدّت چهارده ساعت رسيديم ؛ و مدّت حركت به همه جهت ، از شليلى تا اهواز 34 ساعت شد با مهيله از روى آب در جهت

--> ( 1 ) . مقلوب « ديدن وضع » ( 2 ) . منظور رودخانهء كارون است . ( 3 ) . در نسخهء خطّى : موزيگانچى